Kategori: Teknik Rehber

Tampon baskı, numaratör, terlik presi, buharlı fırın veya bombe baskı makinesi gibi pek çok üretim makinesinde iki şey birlikte kontrol edilmelidir: sıcaklık ve süre. Kalıp veya plaka doğru sıcaklığa gelmeli, baskı ya da presleme doğru süre boyunca yapılmalıdır. Zaman ve ısı kontrol cihazı bu iki görevi tek bir panelde toplar.

Nasıl çalışır?

Sıcaklık kontrolü

Isıtılan parçanın üzerine bir termokupl yerleştirilir. Termokupl, sıcaklıkla değişen çok küçük bir gerilim üretir; cihaz bu gerilimi okuyup sıcaklığa çevirir. Sıcaklık ayarlanan değerin altındayken ısıtıcıyı açar, üstüne çıkınca kapatır. Bu yönteme on-off kontrol denir; basit, güvenilir ve baskı-pres uygulamalarının çoğu için yeterlidir.

Zaman kontrolü

Operatör butona bastığında veya bir sensör tetiklendiğinde cihaz ayarlı süreyi saymaya başlar; süre bitince çıkışı değiştirir. Örneğin presin ne kadar süre basılı kalacağı, baskı kafasının ne kadar süre bekleyeceği veya bir lambanın ne kadar yanacağı bu şekilde ayarlanır.

Nerelerde kullanılır?

• Basit ve kapaklı numaratörler
• Termokupllu bombe baskı makineleri
• Çift buharlı fırınlar
• Hidrolik ve pnömatik presler
• Kuyulu tampon baskı makineleri
• Otomatik terlik presleri

Seçerken ve kurarken dikkat edilecekler

• Kaç bölge? Makinede kaç ayrı ısıtıcı (üst-alt plaka gibi) ve kaç ayrı süre var? Cihazın kanal sayısı buna yetmeli.
• Sıcaklık aralığı: Çalışma sıcaklığınız cihazın ölçüm aralığının içinde, rahat bir pay bırakacak şekilde olmalı.
• Termokupl tipi ve yeri: Termokupl, cihazın desteklediği tipte olmalı ve ısıtıcıya değil, sıcaklığı önemli olan yüzeye yakın yerleştirilmeli. Kablosunu güç kablolarından ayırın.
• Çıkış ve yük: Yüksek güçlü ısıtıcıları cihazın rölesi yerine bir kontaktör veya SSR üzerinden sürün; cihaz rölesi kontaktörü kumanda etsin.
• Montaj: Panel montajlı ve sök-tak klemensli cihazlar, servis ve değişimi kolaylaştırır.

GEMATE Zaman ve Isı Kontrol Cihazı

GEMATE Zaman ve Isı Kontrol Cihazı tek gövdede 2 zaman ve 2 ısı kontrolü yapar:

Besleme	220 V
Giriş / Çıkış	4 giriş, 4 röle çıkış
Sıcaklık	2 termokupl girişi, 400 °C’ye kadar
Zaman	2 zaman kontrolü
Kontrol	On-off
Ekran	2×16 LCD
Montaj	Panel montaj, geçmeli klemens (5,08 mm)
Boyut	134 x 96 x 67 mm

Makinenize uygun olup olmadığını sormak için makine tipinizi ve ısıtıcı gücünüzü WhatsApp üzerinden bize yazın.

PLC’ler makinenin beynidir ama her yükü doğrudan sürmek için tasarlanmamışlardır. Valf bobinleri, röleler, kontaktör bobinleri veya sık açılıp kapanan yükler PLC çıkışına doğrudan bağlandığında çıkışlar zorlanabilir, ısınabilir veya zamanla arızalanabilir. Transistör (MOSFET) çıkış kartı, PLC ile yük arasına girerek bu yükü üzerine alır.

Transistör çıkış kartı ne yapar?

Kart, PLC’nin zayıf çıkış sinyalini alır ve kendi güç elemanlarıyla (MOSFET) yükü anahtarlar. Böylece PLC çıkışı yalnızca bir sinyal taşır; yükün akımı karttan geçer. PLC’yi korur, arıza durumunda değişen parça pahalı PLC değil, küçük bir çıkış kartı olur.

Röle mi, transistör mü?

	Mekanik röle	Transistör / MOSFET
Anahtarlama hızı	Milisaniyeler	Mikrosaniyeler
Aşınma	Kontaklar zamanla aşınır, kıvılcım yapar	Hareketli parça yok, aşınma yok
Sık açma-kapama	Ömrü kısalır	Uygun
Titreşim	Kontak sekmesi olabilir	Etkilenmez
Yük tipi	AC ve DC	DC yükler

Kısacası: 24 V DC valf, bobin ve röle gibi yükleri, özellikle sık ve hızlı anahtarlamada, transistör kartı ile sürmek daha uzun ömürlü ve sessizdir. AC yükler (örneğin 220 V motor) için ise kontaktör veya uygun bir yarı iletken röle kullanılmalıdır.

Seçerken nelere bakılmalı?

• Kanal sayısı: Kaç yük süreceksiniz? İleride eklenecek valfler için yedek kanal bırakın.
• Giriş tipi: PLC’nizin çıkışı PNP (+24 V veren) mi, NPN (0 V’a çeken) mi? Kartın girişi PLC’nizle uyumlu olmalı.
• Çalışma gerilimi: Kartın besleme ve yük gerilimi sisteminizle (örneğin 24 V DC) uyumlu olmalı.
• Yük akımı: Süreceğiniz valf veya bobinin akımını etiketinden kontrol edin ve kartın kanal başına verebildiği akımla karşılaştırın.
• Montaj: Pano için ray (DIN) tipi kutu ve sök-tak klemens, montajı ve servis işini kolaylaştırır.

Bağlantı ipuçları

• PLC, kart ve yük beslemesinin 0 V (eksi) hatlarının ortak olduğundan emin olun.
• Valf ve röle bobinleri endüktif yüklerdir; kapanırken gerilim sıçraması üretirler. Bobin üzerinde koruma diyodu veya bastırıcı olup olmadığını kontrol edin.
• Kabloları güç kablolarından (motor, inverter) uzak götürün; titreşimli makinelerde klemensleri düzenli kontrol edin.

GEMATE GT serisi transistör çıkış kartları

GEMATE transistör kartları 12–24 V ile çalışır, PNP ve NPN girişleri kabul eder, PNP MOSFET çıkış verir ve 10 mikrosaniye tepki süresine sahiptir. -10 / +70 °C aralığında çalışır, geçmeli (5,08 mm) klemens ve ray tipi kutuyla gelir; titreşimli ve yağlı ortamlara dayanıklıdır.

• Transistör Çıkış Kartı 2’li (GT2-V1)
• Transistör Çıkış Kartı 8’li (GT8-V11)

Hangi kartın yükünüze uygun olduğunu sormak için PLC modelinizi ve süreceğiniz yükleri WhatsApp üzerinden bize yazın.

Kesim presleri, abkant ve kaynak robotları; operatörün eli veya vücudu tehlikeli bölgeye girdiğinde ciddi yaralanmalara yol açabilir. Emniyet fotoseli (ışık perdesi veya ışık bariyeri), bu bölgeyi görünmez ışınlarla korur ve ışınlardan biri kesildiği anda makinenin tehlikeli hareketini durdurur. Bu yazıda emniyet fotoselinin nasıl çalıştığını ve seçerken nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.

Emniyet fotoseli nasıl çalışır?

Sistem iki parçadan oluşur: bir verici ve karşısına yerleştirilen bir alıcı. Verici, aralarında belirli mesafe bulunan çok sayıda kızılötesi ışın gönderir; alıcı bu ışınların hepsini sürekli kontrol eder. El, kol veya bir cisim ışınlardan birini kestiğinde alıcının çıkışı değişir ve makinenin kontrol devresi presin inişini durdurur ya da hiç başlatmaz.

Seçerken dikkat edilmesi gerekenler

1. Koruma yüksekliği

Işık perdesinin boyu, korunması gereken açıklığın tamamını kapatmalıdır. Kesim presinde bu genellikle tabla ile bıçak arasındaki çalışma açıklığıdır. Perde kısa kalırsa operatör ışınların altından veya üstünden tehlikeli bölgeye uzanabilir.

2. Çözünürlük (ışın aralığı)

Işınlar arasındaki mesafe, perdenin en küçük hangi cismi algılayacağını belirler. Parmak koruması için ışınların sık, el koruması için daha seyrek, vücut girişini algılamak için ise çok daha seyrek olması yeterlidir. Ne kadar ince bir cismin algılanması gerektiği, perdenin makineye ne kadar yakın takılabileceğini de etkiler.

3. Güvenlik mesafesi

Işın kesildiğinde makinenin durması belirli bir süre alır. Perde, operatörün eli tehlikeli noktaya ulaşmadan makine durabilecek kadar uzağa takılmalıdır. Bu mesafe EN ISO 13855 standardında S = (K × T) + C formülüyle hesaplanır: K yaklaşma hızı (genellikle 2000 mm/s), T makinenin toplam durma süresi, C ise perdenin çözünürlüğüne bağlı ek mesafedir. Durma süresi ölçülmeden yapılan montaj, en iyi fotoseli bile etkisiz bırakabilir.

4. Montaj ve ortam

Verici ve alıcının sağlam, titreşimsiz bir yüzeye karşılıklı ve hizalı takılması gerekir. Tozlu, yağlı ortamlarda lens yüzeyleri düzenli temizlenmeli; kaynak robotlarında kıvılcım ve parlak ışık kaynaklarına karşı konum seçimine dikkat edilmelidir. Fotoselin, operatörün etrafından dolaşarak tehlikeli bölgeye girebileceği boşluk bırakmayacak şekilde konumlandırılması da önemlidir.

5. Kontrol devresine bağlantı

Fotoselin çıkışı, presin kontrol kartına veya emniyet rölesine doğru şekilde bağlanmalı ve her vardiya başında elle test edilmelidir: ışınlar bir test çubuğuyla kesildiğinde makinenin gerçekten durduğunu görmek en basit ve en etkili kontroldür.

GEMATE GB serisi boyları

GEMATE GB serisi emniyet fotoselleri pres güvenliği, kaynak robotu ışık perdesi ve parça sayma uygulamaları için farklı boylarda sunulur:

• GB12 – 250 mm
• GB16 – 350 mm
• GB24 – 500 mm
• GB36 – 750 mm
• GB48 – 1000 mm

Presinizin açıklığına ve durma süresine göre hangi boyun uygun olduğunu birlikte belirleyebiliriz; WhatsApp üzerinden makinenizin bilgilerini gönderin.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Makine emniyeti uygulamalarında güvenlik mesafesi ve bağlantılar, ilgili standartlara göre yetkin bir kişi tarafından hesaplanmalı ve doğrulanmalıdır.

CNC router, plazma, lazer veya gantry tipi bir makine kuruyor ya da eski bir makinenin kontrolünü yeniliyorsanız, en kritik parça CNC kontrol kartıdır. Kart; bilgisayardaki G-kodunu motor hareketine çevirir, sensörleri okur ve iş mili, su, hava gibi yardımcı ekipmanları yönetir. Yanlış kart seçimi; kaçan adımlar, bağlanamayan sensörler ya da sonradan eklenemeyen özellikler demektir. Bu rehberde kart seçerken bakmanız gereken noktaları sırayla anlatıyoruz.

1. Kaç eksene ihtiyacınız var?

Çoğu CNC router, plazma ve lazer makinesi X, Y ve Z olmak üzere 3 eksenle çalışır. Gantry tipi makinelerde ise Y ekseni genellikle iki ayrı motorla, köprünün iki yanından taşınır. Bu durumda kartın Y ekseni için senkron ikinci bir çıkış (Y2) vermesi gerekir; aksi halde iki motor arasında kayma ve köprüde çapraz zorlanma oluşabilir. İleride döner eksen (A) eklemeyi düşünüyorsanız bunu da baştan hesaba katın.

2. Motor sürücülerinizle uyumlu mu?

Step ve servo sürücülerin büyük çoğunluğu Pulse/Dir (adım/yön) sinyaliyle sürülür. Kartın her eksen için ayrı Pulse/Dir çıkışı vermesi ve sinyal seviyesinin sürücünüzle uyumlu olması gerekir. Sürücünüzün kataloğundaki giriş tipine (ortak anot/ortak katot, 5 V veya 24 V) bakmayı unutmayın; yüksek devirli servo sistemlerde kartın verebildiği en yüksek darbe frekansı da önemlidir.

3. Yeterli giriş ve çıkış var mı?

Bir CNC makinesinde kartın okuması ve sürmesi gereken pek çok sinyal vardır. Kart seçmeden önce ihtiyacınızı listeleyin:

• Girişler: her eksen için limit ve referans (home) anahtarları, acil stop butonu, takım boyu sensörü (probe), kapı veya hava basıncı sensörü.
• Çıkışlar: iş mili (spindle) çalıştırma, soğutma suyu, hava üfleme, aspiratör, çalışma lambası.
• Analog giriş/çıkış: iş mili devrini ayarlamak veya bir değeri ölçmek için.

Sanayide sensörler genellikle 24 V ile çalışır. Sensörlerinizin PNP mi NPN mi olduğuna bakın ve kartın girişleriyle aynı tipte olduğundan emin olun. Sonradan eklenecek ekipmanlar için birkaç boş giriş ve çıkış bırakmak her zaman iyi bir fikirdir.

4. El çarkı desteği

İş parçasının sıfır noktasını bulmak, takımı yaklaştırmak veya hassas ayar yapmak için el çarkı büyük kolaylık sağlar. Kartın enkoder (A/B) girişli bir el çarkını desteklemesi ve farklı adım hassasiyetleri (örneğin 0,01 mm, 0,1 mm, 1 mm) sunması, operatörün işini ciddi şekilde hızlandırır.

5. Yazılım: kartın görünmeyen yarısı

Kart ne kadar iyi olursa olsun, operatör her gün yazılımı kullanır. Seçim yaparken şunlara dikkat edin:

• G-kod dosyasını yükleyip çalıştırmadan önce 3D simülasyonda görebiliyor musunuz?
• Tek satır komut göndermek için MDI modu var mı?
• Koordinat sıfırlama, takım değişimi ve takım sensörüyle ölçme kolay mı?
• Arayüz Türkçe mi? Operatörünüz menüleri rahatça anlayabilecek mi?
• Program ölçüleri, iş süresi ve parça sayısı ekranda görünüyor mu?

6. Teknik destek ve yedek parça

Bir arıza üretimi durdurur. Kartı aldığınız firmaya kolayca ulaşabilmek, Türkçe kurulum kılavuzu, yazılım güncellemeleri ve hızlı yedek parça, uzun vadede fiyattan daha önemli hale gelir.

Hızlı kontrol listesi

Soru	Neden önemli?
Eksen sayısı ve gantry için Y2 çıkışı var mı?	Çift motorlu köprünün kaymadan hareket etmesi
Sürücülerimle Pulse/Dir uyumlu mu?	Motorların doğru ve adım kaçırmadan sürülmesi
Giriş/çıkış sayısı yeterli mi, PNP/NPN uyumlu mu?	Limit, acil stop, probe ve yardımcı ekipmanlar
El çarkı girişi var mı?	Hızlı ve hassas sıfır noktası ayarı
Yazılımda simülasyon, MDI ve Türkçe arayüz var mı?	Hatasız ve hızlı operatör kullanımı
Teknik destek ve kılavuz Türkçe mi?	Arızada üretimin kısa sürede devam etmesi

GEMATE G-Cortex M4 bu listenin neresinde?

G-Cortex M4 3 Eksen CNC Kontrol Kartı; X, Y, Z eksenlerine ek olarak gantry makineler için senkron Y2 çıkışı (toplam 4 Pulse/Dir), 20 kanal 24 V PNP dijital giriş, 2 analog giriş, 8 dijital çıkış ve el çarkı girişi sunar. Birlikte gelen yazılımda 3D takım yolu simülasyonu, MDI ve öğrenme modları ile Türkçe arayüz bulunur. Kurulum kılavuzu ve yazılım Yüklemeler / Yazılımlar sayfasından indirilebilir.

Makinenize hangi kartın uygun olduğundan emin değilseniz, makine tipinizi ve kullandığınız sürücüleri WhatsApp üzerinden bize yazın; birlikte seçelim.